رنگ روغنی (آلکیدی) چیست؟ راهنمای انتخاب بین براق، مات و نیمهبراق
زمان تخمینی مطالعه: 7 دقیقه
شاید فکر کنید با آمدن رنگهای اکریلیک و پلاستیک، دوره رنگ روغنی تمام شده است. اما سخت در اشتباهید! هنوز هم وقتی صحبت از “درخشش”، “قابلیت شستشوی صد در صد” و “مقاومت بالا” میشود، هیچ رنگی حریف رنگهای آلکیدی (روغنی) نمیشود.
تصور کنید درب ورودی ساختمان یا نردههای فلزی را با رنگی غیر از روغنی رنگ کنید؛ با اولین باران زنگ میزنند و با اولین دستمال کشیدن، رنگشان پاک میشود.
در این مقاله از “پارس رنگ جهان راه”، میخواهیم به سراغ این کلاسیکِ محبوب برویم. اگر قصد خرید رنگ روغنی دارید اما نمیدانید فرق مدلهای براق، مات و نیمهبراق چیست و کدامیک ایرادات دیوار را بهتر میپوشاند، این راهنما مخصوص شماست.
فهرست مطالب
رنگ آلکیدی (روغنی) دقیقاً چیست؟
به زبان ساده، رنگ روغنی از ترکیب رزینهای آلکیدی با حلالهای نفتی (مثل تینر روغنی) ساخته میشود. برخلاف رنگهای پایه آب که زود خشک میشوند، رنگ روغنی به زمان نیاز دارد تا با اکسیژن هوا ترکیب شده و سخت شود.
چرا هنوز پرطرفدار است؟
- ضد زنگ و رطوبت: بهترین محافظ برای فلزات (درب، پنجره، نرده).
- شستشوی واقعی: میتوانید آن را با آب و شوینده بشویید بدون اینکه لک شود (ایدهآل برای آشپزخانه و سرویس بهداشتی).
- پوششدهی عالی: یک لایه از آن، سطح زیرین را کاملاً محو میکند.

جدول راهنمای انتخاب: براق، مات یا نیمهبراق؟
وقتی وارد فروشگاه میشوید، با سه نوع رنگ روغنی مواجه میشوید. انتخاب اشتباه در اینجا میتواند نتیجه کار را خراب کند (مثلاً اگر رنگ براق را به سقف بزنید، تمام موجهای گچکاری معلوم میشود!).
برای انتخاب درست، حتماً جدول زیر را مطالعه کنید:
| نوع رنگ | میزان درخشش | قابلیت شستشو | پوشش ایرادات سطح | بهترین کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| روغنی براق | ⭐⭐⭐⭐⭐ (بسیار بالا) | عالی (100٪) | ضعیف (موجها را نشان میدهد) | درب و پنجره فلزی، چارچوب، نرده |
| روغنی نیمهبراق | ⭐⭐⭐ (متوسط) | خوب | متوسط | دیوارهای آشپزخانه، کمد دیواری |
| روغنی مات | ⭐ (بدون درخشش) | متوسط | عالی (ایرادات را میپوشاند) | سقف، دیوارهای موجدار، سطوح گچی |
تحلیل جدول (کدام را بخریم؟)
- رنگ آلکیدی براق: اگر میخواهید درب ورودی یا نردهها مثل آینه برق بزنند و راحت تمیز شوند، فقط براق بخرید. اما حواستان باشد، این رنگ کوچکترین ناهمواری زیر کار را “فریاد میزند”!
- رنگ روغنی مات: اگر دیوار خانه قدیمی است و موج دارد، رنگ مات بهترین پوشاننده است. ظاهری سنگین و مخملی دارد اما تمیز کردنش سختتر از براق است (چون لکه به خوردِ آن میرود).
- رنگ نیمهبراق: این رنگ، “فرزندِ خلف” براق و مات است! هم تا حدودی قابل شستشو است و هم موجها را خیلی نشان نمیدهد. پرفروشترین گزینه برای خرید رنگ روغنی دیواری همین مدل است.

کاربردهای طلایی رنگ روغنی (فراتر از دیوار)
خیلیها فکر میکنند رنگ روغنی فقط برای دیوار است. اما در صنعت ساختمان، این رنگ آچار فرانسه است:
- کابینتهای فلزی: هیچ رنگی مثل روغنی براق نمیتواند کابینتهای قدیمی را نو نوار کند.
- لولههای گاز و آب: برای جلوگیری از پوسیدگی و زنگزدگی، حتماً از رنگ روغنی استفاده کنید.
- سرویس بهداشتی: اگر نمیخواهید کاشی کنید، رنگ روغنی (بهخصوص براق) به دلیل مقاومت در برابر بخار آب، گزینهای ارزان و کارآمد برای سقف حمام است.
هنگام استعلام قیمت رنگ ساختمانی، حتماً به برند و نشان استاندارد توجه کنید، زیرا رنگهای بیکیفیت به مرور زمان “زرد” میشوند.

چطور مثل یک حرفهای رنگ روغنی بزنیم؟ (بدون شُره کردن)
کار با رنگ روغنی کمی قلق دارد. اگر غلظت آن درست نباشد، یا ردِ قلم میماند یا رنگ مثل اشک از دیوار سرازیر میشود (شُره میکند). برای یک نتیجه عالی، این مراحل را دنبال کنید:
مراحل اجرای رنگ روغنی روی دیوار و فلز
ابزار لازم: قلممو موی طبیعی، غلطک اطلسی (مخصوص روغنی)، تینر روغنی، سنباده
زمان خشک شدن: سطحی (4 ساعت)، عمقی (24 ساعت)
- زیرسازی و بتونه
قبل از هر کاری، سوراخها و ترکها را با “بتونه روغنی” پر کنید. (بتونه پلاستیک زیرِ رنگ روغنی دوام نمیآورد).
- سنبادهکاری
بعد از خشک شدن بتونه، سطح را سنباده بزنید تا کاملاً صیقلی شود. گرد و خاک را با دستمال نمدار پاک کنید.
- رقیق کردن رنگ
رنگ را در یک سطل تمیز بریزید و کمکم “تینر روغنی” اضافه کنید. غلظت باید طوری باشد که وقتی قلممو را بالا میگیرید، رنگ پیوسته بریزد (نه قطرهقطره و نه مثل آب).
- اجرای دست اول (آستری)
لایه اول را نازک بزنید. نگران پوششدهی نباشید، هدف فقط چسبندگی است.
- لکه گیری مجدد
معمولاً بعد از دست اول، ایرادات ریز مشخص میشوند. دوباره بتونه و سنباده نرم بزنید.
- اجرای دست دوم و سوم
اجرای دست دوم و سوم: حالا با حوصله لایههای بعدی را اجرا کنید. بین هر دست، حداقل 12 ساعت زمان دهید تا رنگ خشک شود.
سوالات متداول درباره رنگآمیزی ساختمان
معمولاً برای هر کیلو رنگ، حدود نصف لیتر تینر روغنی نیاز است. البته این مقدار به دمای هوا و نوع ابزار (قلممو یا پیستوله) بستگی دارد. در هوای سرد تینر کمی بیشتر لازم است.
خیر! رنگ روغنی روی پلاستیک نمیچسبد و پوسته میشود. باید ابتدا رنگ پلاستیک را بتراشید یا یک لایه “پرایمر روغن الف” بزنید تا سطح اشباع شود.
رنگ روغنی به دلیل حلال نفتی بوی تندی دارد. برای کاهش بو، پنجرهها را باز بگذارید، از چند پیاز برشخورده در اتاق استفاده کنید یا یک سطل آب و سرکه در محیط بگذارید.
قیمت رنگ روغنی معمولاً از پلاستیک و اکریلیک بالاتر است (به دلیل مواد اولیه وارداتی). اما چون پوششدهی بالایی دارد (هر کیلو حدود 4 تا 6 متر مربع)، در نهایت مقرونبهصرفه است.
برای رنگ ساختمان حتماً باید از تینر روغنی استفاده کنید. تینر فوری (که بوی تندتری دارد) ساختار رنگ ساختمان را خراب میکند و باعث جمعشدن رنگ میشود.

سخن پایانی؛ خانهای که برق میزند!
انتخاب بهترین رنگ برای درب و پنجره یا دیوارهای خانه، سرمایهگذاری روی زیبایی و بهداشت محیط زندگی شماست. رنگ روغنی با دوام بالایی که دارد، تا سالها شما را از نقاشی مجدد بینیاز میکند.
اگر برای انتخاب رنگ یا خرید عمده نیاز به مشاوره دارید، کارشناسان پارس رنگ جهان راه آماده راهنمایی شما هستند. ما بهترین برندهای استاندارد را با قیمت درب کارخانه به دست شما میرسانیم.
